محمد بن هندوشاه نخجوانى
72
صحاح الفرس ( فارسى )
باب « 1 » دال ( از كتاب صحاح الفرس ) فصل همزه « 2 » آب كند « 3 » : غدير باشد « 4 » يعنى آبگير . رودكى « 5 » گفت : بيت آب كندى « 6 » دور و بس « 7 » تاريك جاى « 8 » * لغز لغزان چون درو بنهند « 9 » پاى « 10 » آورد : « 11 » جنگ كردن بود « 12 » . فردوسى گفت : نهادند آورد گاهى بزرگ * دو جنگى بكردار درنده « 13 » گرگ « 14 » آوند : « 15 » بمعنى آونگ بود « 16 » . حكيم « 17 » سوزنى گفت : بيت از دار محن « 18 » گشته عدوى تو « 19 » نگونسار * چون خوشهء انگور بر آوند شكسته « 20 » ارجمند : « 21 » دانا و قيمتى باشد . ( سوزنى گفت : [ بيت ] بمدح و ثنا ارجمندى و خود را « 22 » * بمدح و ثناى تو با ارج « 23 » كردم « 24 » ارد : « 25 » روز بيست و پنجم ماه است . فردوسى در آخر شاهنامه گفت « 26 » : [ بيت ] سرآمد كنون قصهء يزدگرد « 27 » * به ماه سفندار مذ روز ارد ) اروند : « 28 » دو معنى دارد اول « 29 » رود دجله را خوانند « 30 » . فردوسى گفت : بيت اگر پهلوانى ندانى زبان * بتازى تو اروند « 31 » را دجله خوان دوم « 32 » كوه الوند است « 33 » و برين « 34 » موجب در اشعار عربى آمده است : شعر فارقت اروند « 35 » لا طابت مراتعها * بعدى « 36 » كما لم يطب لى بعد هاجبل
--> ( 1 ) - ط : فصل ( 2 ) - داخل دو هلال از « د » / ك : تمام عنوان را ندارد ( 3 ) - د : آب كند ( 4 ) - ك : است ( 5 ) - ط / د : شاعر گفت ( متن از « لف » 90 » ) ( 6 ) - د : آبكندى ( 7 ) - د : دوربش ( 8 ) - ط : جا ( 9 ) - ط : بنهيد ( متن از « لف » ) ( 10 ) - ط : باى / ك : اين بيت مثال را ندارد ( 11 ) - ك : او را ( 12 ) - ك : است ( 13 ) - « لف 85 » : ارغنده ( 14 ) - ك : مثال را ندارد ( 15 ) - ك : اوند ( 16 ) - ك : بمعنى آويخته است ( 17 ) - د : « حكيم » ندارد ( 18 ) - د : داد مخن ( 19 ) - لغتنامه در ذيل لغت آوند : « وز دار عنا گشت حسود تو . . . » ( 20 ) - ك : مثال را ندارد ( متن از دهخدا ) ( 21 ) - ك : اين لغت را ندارد ( 22 ) - د : وجود را ( متن از دهخدا ) ( 23 ) - د : بال رج ( متن از دهخدا ) ( 24 ) - اين مثال فقط در « د » آمده است . ( 25 ) - اين لغت و مثال فقط در « ك » آمده است آن هم بعد از لغت « اند » و ما آن را در جاى خود ضبط كرديم ( 26 ) - ك : « فرموده » كه ظاهرا تصرف كاتب است . ( 27 ) - ك : يزدهجرد ( 28 ) - د : اروند ( 29 ) - د : ( 1 ) ( 30 ) - د : كويند ( 31 ) - د : اروند ( 32 ) - د : ( ب ) ( 33 ) - د : الوندست ( 34 ) - ط : به اين ( 35 ) - د : اروند ( 36 ) - د : بعد